به گزارش خبرنگار کانون حسنات، در روزگاری که مناسبات پولی و بانکی تحت تأثیر نوسانات اقتصادی و سودهای کلان قرار گرفته است، در شمال شهر اصفهان و محله پل اتحاد (لاله شمالی – زینبیه)، نهادی مردمی با تکیه بر سنت اصیل قرضالحسنه شجرهای طیبه را پرورش داده که امروز سایهسار آن پناهگاه هزاران خانواده کمبرخوردار است. صندوق پسانداز و قرضالحسنه حضرت علی (ع) که خشت اول آن در سال ۱۳۵۹ و همزمان با روزهای پرشور دفاع مقدس بنا شد، اکنون پس از ۴۵ سال فعالیت مستمر به نمادی از همدلی، تجلی اقتصاد مردمی و گرهگشایی بدون تکلف تبدیل شده است. این مجموعه با دارا بودن بیش از ۶۳ هزار حساب ثبتشده و بهرهگیری از کادری جوان و مدیریت تماموقت، توانسته است ضمن انطباق کامل با فناوریهای نوین الکترونیک، نرخ معوقات خود را به کمتر از ۲ درصد برساند. در گفتوگوی تفصیلی با ابوالفضل مهوری، مدیرعامل این صندوق، ابعاد مدیریتی، چالشهای تورمی و داستانهای ماندگار این نهاد مردمی را واکاوی کردهایم.
جناب مهوری، برای شروع بفرمایید نام رسمی صندوق در اساسنامه چیست و آیا مردم منطقه شما را به نام دیگری هم میشناسند؟
نام رسمی ثبت شده ما در اساسنامه، «صندوق پسانداز و قرضالحسنه حضرت علی (ع)» است و در میان مردم متدین و شریف منطقه نیز دقیقاً به همین نام مبارک شناخته و نامیده میشویم.
ریشه تاریخی تشکیل این صندوق به چه سالی بازمیگردد و دقیقاً از چه زمانی آغاز به کار کردید؟
هسته اولیه و فعالیت اجرایی صندوق در سال ۱۳۵۹، یعنی همزمان با آغاز جنگ تحمیلی و در اوج فضای همدلی و ایثار حاکم بر جامعه شکل گرفت. در نهایت، با گسترش فعالیتها و برای انطباق با قوانین رسمی، این مجموعه در سال ۱۳۶۵ به ثبت قانونی رسید.
محل استقرار فعلی صندوق و ساختمان اداری آن متعلق به خود مجموعه است یا استیجاری اداره میشود؟
خوشبختانه با همت خیرین و برنامهریزی صورتگرفته، محل فعلی صندوق با مساحتی در حدود ۵۰۰ متر مربع، کاملاً متعلق به خود مؤسسه است و هیچگونه هزینه استیجاری بر دوش صندوق قرار ندارد که این امر به ثبات خدماترسانی ما کمک شایانی کرده است.
نشانی دقیق جغرافیایی و محدوده اصلی فعالیت و صنف تحت پوشش شما کجاست؟
دفتر مرکزی و محل استقرار ما در شهر اصفهان، میدان لاله، خیابان لاله شمالی (زینبیه شمالی)، محله پل اتحاد واقع شده است. محدوده اصلی خدماترسانی ما نیز بر همین جغرافیا، اقشار محروم، کسبه خرد محلی و ساکنان این منطقه متمرکز است.
اعضای هیئتمدیره فعلی صندوق چه کسانی هستند و چه سوابقی دارند؟
ترکیب فعلی هیئتمدیره شامل معتمدین برجسته منطقه است؛ آقایان حاج حسن مهوری، یحیی جهانشاهی، حاج علیرضا مهوری، ابوالفضل مهوری و حاج رسول پورپیرعلی این مسئولیت را بر عهده دارند. این عزیزان همگی از معتمدین، خیرین و کسبه خوشنام و شناختهشده محل هستند و بیش از ۴۰ سال سابقه درخشان در امور عامالمنفعه و مدیریتهای محلی دارند. اعتبار محلی و سابقه خانوادگی این افراد، بزرگترین سرمایه اجتماعی و پشتوانه اعتماد مردم به صندوق است.
اگر به آمارهای مالی سال گذشته بپردازیم؛ میزان سپردههای مردمی و تسهیلات پرداختی صندوق تا پایان سال گذشته چقدر بوده است؟
تا پایان سال گذشته، با وجود تمامی سختیهای اقتصادی، مجموع موجودی صندوق و کل پساندازهای خیرین و مردم به رقم حدود ۲۷۰ میلیارد تومان رسید. نکته جالب توجه این است که به جهت پاسخ به تقاضای بالای مردم، در سال گذشته رقمی معادل ۲۷۴ میلیارد تومان تسهیلات قرضالحسنه به متقاضیان پرداخت شد که نشان میدهد ما فراتر از سپردههای موجود، منابع را تجهیز و گردش دادهایم.
تعداد سپردهگذاران و سهم سهمیه وامگیرندگان سال ۱۴۰۴ به چه میزان ثبت شده است؟
در حال حاضر حدود ۶۳ هزار حساب فعال و غیرفعال در صندوق ثبت شده است که تقریباً نیمی از آنها به صورت مداوم فعال هستند. در بخش تسهیلات نیز تنها در سال ۱۴۰۴، موفق شدیم به ۶ هزار و ۵۶۴ نفر از واجدین شرایط وام قرضالحسنه پرداخت کنیم.
چه ضرورت یا واقعهای در ابتدای انقلاب بانیان اولیه را به فکر تأسیس این صندوق انداخت؟
در اوایل انقلاب، فضای کمنظیری از همدلی و مودت میان مردم شکل گرفته بود. با شروع جنگ تحمیلی و مشخصاً محروم بودن منطقه زینبیه از امکانات اولیه مالی و بانکی، معتمدین محل تصمیم گرفتند برای رفع نیازهای ضروری همسایگان و نیازمندان، این نهاد را پایهگذاری کنند. این صندوق کاملاً مردمی رشد کرد و هیچ شخصیت دولتی، مذهبی خاص یا نهاد بیرونی بنیانگذار آن نبوده است.
از روزهای آغازین که سیستمهای امروزی نبود، چه خاطره یا سندی در حافظه صندوق ثبت شده است؟
شاید جالبترین داراییهای معنوی ما، دفترچههای پسانداز دستنویس قدیمی مربوط به ۴۵ سال قبل یا لاشه چکهای قدیمی مربوط به بانکهای منحلشده در اوایل انقلاب باشد؛ اسنادی که یادآور روزهای سخت اما همدلانه آغازین کار است.
اساسنامه و ساختار مدیریتی شما در این سالها چه تغییراتی داشته است؟
اساسنامه صندوق همواره در دورههای مختلف متناسب با ابلاغیهها و ضوابط مراجع بالادستی بهروزرسانی شده است؛ اما تغییر کلیدی ما در حوزه ساختار اجرایی، پیشتازی در استفاده از تکنولوژی بوده است. ما جزو اولین صندوقهای قرضالحسنه در استان اصفهان بودیم که سیستم خود را کاملاً کامپیوتری و مکانیزه کردیم. امروز نیز با وجود حفظ روح سنتی، بهترین خدمات بانکداری الکترونیک را ارائه میدهیم تا رضایت مشتریان در رقابت با بانکها جلب شود.
نگاه اعضای هیئتمدیره به مقوله خدمت بدون چشمداشت مادی چیست؟
تاکنون عضویت و خدمت تمامی اعضای هیئتمدیره کاملاً افتخاری بوده و حضور آنها در این جمع صرفاً جهت رضای الهی و خدمت خالصانه به مردم محروم منطقه است. از سوی دیگر، اولویت ما همواره بکارگیری جوانان تحصیلکرده بوده و برخلاف بسیاری از مجموعهها، از نیروهای بازنشسته به ندرت در کادر اجرایی استفاده کردهایم تا پویایی سیستم حفظ شود.
در شرایط نوسانات شدید اقتصادی، سختترین تصمیماتی که گرفتید چه بود؟
در شرایط سخت تورمی، برای حفظ تعادل صندوق و پاسخگویی به همه متقاضیان، گاهی علیرغم میل باطنی مجبور به کاهش سقف یا تعداد وامهای پرداختی شدیم. همچنین به دلیل بالا رفتن هزینههای جاری، در مقاطعی ناگزیر به تعدیل نیرو شدیم که از تلخترین تصمیمات ما بود.
خط قرمز شما در پرداخت وام چیست و چه روشهای آسانی برای ضمانت در نظر گرفتهاید؟
تمام مشکلات مردم اعم از درمان، ازدواج و معیشت برای ما اولویت دارد، اما تمرکز ویژه ما بر رفع مشکلات اقشار بسیار ضعیف و محروم منطقه است. برای تسهیل امور، سادهترین روش ضمانت را ابداع کردهایم؛ به این صورت که ضمانت یکی از مشتریان معتبر و خوشحساب صندوق، بدون نیاز به چک و تنها با امضای پشت سفته وامگیرنده پذیرفته میشود.
نرخ معوقات صندوق شما در مقایسه با سیستم بانکی چطور است؟
بیش از ۹۰ درصد مشتریان ما خوشحساب هستند؛ زیرا سالهاست به صورت متوالی برای خود و خانوادهشان از این محل گرهگشایی میشود و ارزش این اعتبار را میدانند. نرخ معوقات بالای ۳ قسط ما تنها حدود ۲ درصد کل وامها است که در مقایسه با بانکهای دولتی رقمی ناچیز به شمار میرود.
تورم بالا چه تأثیری بر قدرت وامدهی شما گذاشته است؟
متأسفانه تورم بالا و کاهش ارزش پول ملی، اثرگذاری وامهای قرضالحسنه را کم کرده است. در گذشته، خانوادهها با وامهای این صندوق سهم عمدهای از جهیزیه یا هزینههای اساسی خود را تأمین میکردند، اما امروز این مبالغ تنها بخشی از نیازهای کوچک را پوشش میدهد که این موضوع نگرانکننده است.
تفاوت بنیادین صندوق حضرت علی (ع) با سایر رقبا در چیست؟
استفاده از پرسنل جوان و پرانرژی، حضور تماموقت و بدون واسطه مدیرعامل در محل صندوق برای پاسخگویی مستقیم، عدم ارائه جدولهای وامدهی که توقع کاذب ایجاد میکند و از همه مهمتر، عدم ورود صندوق به هرگونه فعالیت اقتصادی و بنگاهداری، تفاوتهای کلیدی ماست. همچنین سیستم نظارتی دقیقی داریم؛ به طوری که هیچ پرونده وامی بدون اطلاع هیئتمدیره یا مدیریت عامل و بدون داشتن حداقل دو امضای معتبر پرداخت نمیشود تا از هرگونه رانت پیشگیری شود.
آیا در پروژههای عامالمنفعه دیگر نیز مشارکت دارید؟
بله، ما در زمینه آزادسازی زندانیان جرایم غیرعمد حضور فعال داریم و همچنین در تأسیس و پشتیبانی از «خیریه مشکلگشا حضرت علی (ع)» نقش کلیدی ایفا میکنیم.
به عنوان سؤال آخر، پیام شما به کسانی که سرمایههای خود را در بانکهای ربوی یا با سود بالا سپردهگذاری میکنند چیست؟
از آنها میخواهم حتی اگر شده درصدی از پول و سرمایه خود را در صندوقهای قرضالحسنه واقعی سپردهگذاری کنند تا ارزش گرهگشایی از کار یک نیازمند را لمس کرده و برکات مادی و معنوی و سلامت حاصل از این کار خیر را در زندگی و خانواده خود مشاهده کنند. در طول این ۴۵ سال، خانوادههای بسیاری را داشتهایم که اعلام کردهاند با وامهای کوچک همین صندوق، صاحب خانه و خودرو شده، دخترانشان را راهی خانه بخت کرده و زندگی خود را سامان دادهاند؛ این بزرگترین برکت برای ماست.